آیا تابهحال به این فکر کردهاید که خانۀ کیهانی ما، منظومه شمسی، در کجای این کهکشان پهناور قرار گرفته است؟ ستارهشناسان به تازگی با استفاده از دادههای تلسکوپ فضایی پیشرفته eROSITA، نقشهای سهبعدی و خیرهکننده از همسایگی ما در کهکشان راه شیری تهیه کردهاند. این نقشه نشان میدهد که ما درون یک “حباب داغ محلی” عظیم زندگی میکنیم، و شگفتانگیزتر اینکه، به نظر میرسد این حباب یک “تونل فرار” اسرارآمیز به سوی مناطق دیگر کهکشان دارد! با آوا استار همراه شوید تا به کاوش در این کشف جدید و هیجانانگیز بپردازیم و ببینیم این یافته چه چیزی در مورد سفر منظومه شمسی ما در کهکشان فاش میکند.
- ستارهشناسان با دادههای تلسکوپ eROSITA، نقشهای سهبعدی از “حباب داغ محلی” (LHB) که منظومه شمسی در آن قرار دارد، ساختهاند.
- این حباب عظیم از گازهای داغ، احتمالاً نتیجه انفجارهای ابرنواختری در گذشته است.
- کشف جدید: یک ساختار “تونلمانند” به سمت صورت فلکی قنطورس که LHB را به ابرحباب دیگری متصل میکند.
- این یافته نشان میدهد LHB بخشی از شبکهای بزرگتر از حبابها و تونلهای میانستارهای در کهکشان راه شیری است.
همسایگی کیهانی ما: زندگی درون یک حباب داغ!
منظومه شمسی ما در ناحیهای از کهکشان راه شیری به نام “حباب داغ محلی” (Local Hot Bubble – LHB) شناور است. این حباب، فضایی به وسعت صدها سال نوری را در بر میگیرد و از گازهای بسیار داغ (حدود یک میلیون درجه سانتیگراد) اما با چگالی بسیار کم پر شده است. دانشمندان معتقدند این حباب عظیم، میلیاردها سال پیش در اثر انفجارهای متعدد ابرنواختری (مرگ انفجاری ستارگان پرجرم) شکل گرفته است. گرمای شدید ناشی از این انفجارها، گازهای اطراف را به بیرون رانده و این حفره یا حباب را ایجاد کرده است. مطالعه دقیق LHB برای چندین دهه چالشبرانگیز بود، زیرا جو زمین خود پرتوهای ایکسی مشابه آنچه از این حباب تابش میشود (پدیدهای به نام تاج زمین یا Geocorona) تولید میکند. اما تلسکوپ فضایی eROSITA که خارج از جو زمین و در نقاطی با باد خورشیدی ضعیف رصد انجام میدهد، توانسته با شفافیت بسیار بیشتری این ساختارها را نقشهبرداری کند.
کشف گذرگاههای پنهان: تونل قنطورس
تحلیل جدید دادههای eROSITA که توسط گروهی از پژوهشگران انجام شده، نه تنها جزئیات بیشتری از خود حباب محلی را آشکار کرده (مانند اختلاف دما بین بخشهای شمالی و جنوبی کهکشان و کشیدگی حباب به سمت قطبهای کهکشانی)، بلکه منجر به یک کشف هیجانانگیز شده است: یک ساختار تونلمانند عظیم که از حباب محلی ما به سمت صورت فلکی قنطورس امتداد دارد. این “تونل قنطورس” احتمالاً توسط بادهای قدرتمند ستارگان جوان و پرانرژی که در این منطقه قرار دارند، در فضای میانستارهای حفر شده است. این تونل ممکن است LHB را به یک “ابرحباب” (Superbubble) همسایه متصل کند و نشان میدهد که همسایگی کیهانی ما آنطور که فکر میکردیم منزوی نیست.
شبکهای از بزرگراههای کیهانی؟ این کشف، این ایده را تقویت میکند که حباب محلی ما تنها یک ساختار منفرد نیست، بلکه بخشی از یک شبکه بسیار بزرگتر از حبابها، پوستهها و تونلهای میانستارهای است که در سراسر کهکشان راه شیری گسترده شدهاند. این ساختارها عمدتاً توسط “بازخوردهای ستارهای” – یعنی فرآیندهایی مانند بادهای ستارهای، انفجارهای ابرنواختری و فورانهای پرقدرت از ستارگان جوان – شکل میگیرند و نقش مهمی در توزیع ماده و انرژی و در نتیجه، در تکامل و شکلگیری ساختار کلی کهکشان ما ایفا میکنند. مدل سهبعدی جدید حتی نشانههایی از تونل دیگری به نام “Canis Majoris” (سگ بزرگ) را در لبههای LHB و در میان ابرهای مولکولی متراکم (که شاید بقایای ابرنواخترهای سازنده حباب باشند) نشان میدهد. این یعنی منظومه شمسی ما ممکن است در تقاطع این بزرگراههای کیهانی قرار داشته باشد!
ما مسافران تازه وارد این حباب هستیم! یکی دیگر از نکات جالب این پژوهش این است که به نظر میرسد منظومه شمسی ما تنها چند میلیون سال پیش وارد حباب داغ محلی شده است. در مقیاس عمر ۴.۶ میلیارد ساله منظومه شمسی، این یک رویداد نسبتاً جدید محسوب میشود! این سفر کیهانی و عبور از میان ساختارهای مختلف کهکشانی، میتواند تاثیرات مهمی بر محیط اطراف منظومه شمسی و حتی شرایط زمین داشته باشد.
اهمیت این کشف برای آوا استار و شما: درک اینکه ما دقیقاً در کجای کهکشان زندگی میکنیم و همسایگی کیهانی ما چه ساختاری دارد، نه تنها کنجکاوی علمی ما را ارضا میکند، بلکه به ما کمک میکند تا فرایندهای بزرگتری که بر منظومه شمسی و حتی حیات روی زمین تاثیر میگذارند را بهتر بشناسیم. هر کشف جدید مانند این، پنجرهای تازه به سوی شگفتیهای بیپایان عالم میگشاید و ما را به کاوش بیشتر دعوت میکند.
شما در مورد این تونلهای کیهانی چه فکر میکنید؟ آیا این یافتهها میتواند دید ما را نسبت به جایگاهمان در کهکشان تغییر دهد؟ نظرات و سوالات خود را در بخش دیدگاهها با ما در میان بگذارید!
بر اساس گزارش وبسایت Space.com و پژوهش تیم رصدخانه ملی نجوم ژاپن (NAOJ).
مترجم و بازنویس برای آوا استار: سوگند متقی
منبع: space.com